Rozejrzyj się wokół siebie. Obudowa telefonu, klawiatura komputera, elementy samochodu, butelka z wodą, odzież sportowa, izolacja przewodów elektrycznych – wszystkie te przedmioty łączy jeden wspólny mianownik. Powstały z tworzyw sztucznych.
Choć wiele osób używa określenia „plastik” w odniesieniu do wszystkich tego typu materiałów, rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana. Tworzywa sztuczne to ogromna grupa materiałów o bardzo zróżnicowanych właściwościach. Niektóre są miękkie i elastyczne, inne sztywne i odporne na wysoką temperaturę, a jeszcze inne osiągają wytrzymałość pozwalającą zastępować stal w wybranych zastosowaniach technicznych.
Dziś trudno wyobrazić sobie współczesny przemysł bez tworzyw sztucznych. Ich rozwój całkowicie zmienił sposób projektowania maszyn, środków transportu, urządzeń codziennego użytku oraz materiałów technicznych.
Tworzywa sztuczne to materiały zbudowane głównie z polimerów, czyli bardzo długich łańcuchów cząsteczek połączonych ze sobą w uporządkowane struktury.
Najłatwiej wyobrazić sobie polimer jako niezwykle długi łańcuch składający się z tysięcy lub nawet milionów połączonych ogniw. To właśnie długość, budowa i sposób ułożenia tych łańcuchów decydują o właściwościach końcowego materiału.
W praktyce oznacza to, że niewielkie zmiany w budowie chemicznej mogą prowadzić do powstania materiałów o zupełnie różnych cechach. Z jednej strony mamy miękkie folie opakowaniowe, z drugiej niezwykle wytrzymałe włókna wykorzystywane do produkcji nowoczesnych lin syntetycznych.
W języku potocznym oba określenia stosowane są zamiennie, jednak z technicznego punktu widzenia nie są one całkowicie tożsame. „Tworzywo sztuczne” jest pojęciem szerszym i bardziej poprawnym. Obejmuje ono wszystkie materiały polimerowe przeznaczone do dalszego przetwarzania oraz użytkowania.
Słowo „plastik” wywodzi się od angielskiego „plastic” i najczęściej odnosi się do gotowych wyrobów wykonanych z tworzyw sztucznych.
Większość współczesnych tworzyw sztucznych powstaje z surowców pochodzących z ropy naftowej lub gazu ziemnego. W procesach chemicznych uzyskuje się związki nazywane monomerami, które następnie łączy się w długie łańcuchy polimerowe.
W ostatnich latach coraz większą rolę odgrywają również tworzywa produkowane częściowo lub całkowicie z surowców odnawialnych, takich jak skrobia, celuloza czy oleje roślinne. Mimo rosnącej popularności materiałów biopochodnych, zdecydowana większość tworzyw stosowanych obecnie w przemyśle nadal bazuje na surowcach petrochemicznych.
Poliester należy do najczęściej wykorzystywanych tworzyw sztucznych na świecie. Znajduje zastosowanie zarówno w produkcji odzieży, jak i włókien technicznych, pasów transportowych oraz lin.
Materiał ten charakteryzuje się wysoką odpornością na wilgoć, promieniowanie UV oraz ścieranie. Dzięki temu jest chętnie wykorzystywany wszędzie tam, gdzie wymagana jest trwałość oraz stabilność parametrów przez wiele lat użytkowania.
Poliamid, często określany jako nylon, wyróżnia się bardzo dobrą wytrzymałością mechaniczną oraz dużą elastycznością.
Materiał ten doskonale radzi sobie z obciążeniami dynamicznymi, dlatego znajduje zastosowanie między innymi w produkcji lin, taśm technicznych oraz elementów maszyn. Jego charakterystyczną cechą jest zdolność do pochłaniania części energii podczas obciążenia.
Polipropylen jest jednym z najlżejszych tworzyw sztucznych stosowanych w przemyśle.
Jego największą zaletą jest niewielka masa własna oraz odporność na działanie wilgoci. To właśnie dlatego liny wykonane z polipropylenu unoszą się na powierzchni wody, co czyni je popularnym rozwiązaniem w żeglarstwie i zastosowaniach wodnych.
Polietylen to materiał wykorzystywany między innymi do produkcji folii, pojemników, rur oraz opakowań.
W zależności od odmiany może być bardzo elastyczny lub stosunkowo sztywny. Szczególną grupę stanowią tworzywa UHMWPE i HMPE, które wykorzystywane są do produkcji wyjątkowo wytrzymałych włókien technicznych.
PVC
Polichlorek winylu, znany jako PVC, jest powszechnie stosowany w budownictwie i przemyśle.
Powstają z niego między innymi rury, profile okienne, osłony kabli oraz liczne elementy instalacyjne. Jego popularność wynika z wysokiej trwałości oraz odporności na działanie czynników atmosferycznych.
Popularność tworzyw sztucznych nie jest dziełem przypadku. Materiały te oferują kombinację cech, którą trudno osiągnąć przy wykorzystaniu drewna, metalu lub włókien naturalnych.
Przede wszystkim są stosunkowo lekkie, odporne na korozję i łatwe w przetwarzaniu. Umożliwiają produkcję elementów o bardzo skomplikowanych kształtach, a ich właściwości można dostosowywać do konkretnych zastosowań.
W wielu przypadkach pozwalają również znacząco obniżyć masę gotowych produktów, co ma ogromne znaczenie między innymi w motoryzacji, lotnictwie czy transporcie.
Jednym z mniej oczywistych zastosowań tworzyw sztucznych jest produkcja lin technicznych.
Jeszcze stosunkowo niedawno dominowały liny wykonywane z konopi, juty, sizalu czy innych włókien naturalnych. Rozwój tworzyw sztucznych całkowicie zmienił tę sytuację.
Materiały takie jak poliester (PES), poliamid (PA) czy polipropylen (PP) pozwalają produkować liny o znacznie większej trwałości i bardziej przewidywalnych parametrach niż ich naturalne odpowiedniki. Nie gniją, nie są podatne na rozwój pleśni oraz lepiej znoszą długotrwałą eksploatację.
Zdecydowanie nie.
Butelka PET, zderzak samochodu, lina syntetyczna oraz koszulka sportowa mogą być wykonane z tworzyw sztucznych, jednak ich właściwości będą diametralnie różne.
Pod wspólną nazwą „tworzywa sztuczne” kryją się tysiące materiałów różniących się budową chemiczną, wytrzymałością, odpornością na temperaturę, elastycznością czy trwałością. To właśnie ta ogromna różnorodność sprawiła, że tworzywa sztuczne znalazły zastosowanie praktycznie w każdej gałęzi współczesnego przemysłu.
Choć często kojarzymy je wyłącznie z opakowaniami lub przedmiotami codziennego użytku, tworzywa sztuczne należą dziś do najważniejszych materiałów technicznych na świecie. To właśnie dzięki nim możliwe jest wytwarzanie lekkich, trwałych i wytrzymałych produktów stosowanych w budownictwie, motoryzacji, lotnictwie, sporcie oraz przemyśle.
Zrozumienie podstawowych różnic pomiędzy poszczególnymi tworzywami pozwala lepiej zrozumieć również materiały wykorzystywane do produkcji lin. Dlatego zachęcamy do zapoznania się z naszymi artykułami dotyczącymi poliestru (PES), poliamidu (PA), lin syntetycznych oraz innych materiałów stosowanych w nowoczesnych wyrobach linowych.
"DESSAUER EWELINA Z.P.H.U."LINOTECHNIK" realizuje projekt dofinansowany z Funduszy Europejskich z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 pn. „Opracowanie i wdrożenie do oferty Z.P.H.U. Linotechnik rewolucyjnego produktu poprzez zakup usługi badawczej oraz wdrożenie wyników B+R". Celem projektu jest wzmocnienie aktywności gospodarczej i konkurencyjności przedsiębiorstwa, rozbudowa oferty o innowacyjną gamę produktową oraz wdrożenie nowych procesów automatyzacji produkcji. Wartość projektu to: 613 255,86 PLN Wkład funduszy Europejskich: 373 150,00 PLN "
Design: Proformat
